Zamoyscy — Mieli własne państwo, twierdzę i armię. Jak to wszystko stracili?
Historia Zamoyskich herbu Jelita to jedna z najbardziej niezwykłych opowieści o władzy, dziedzictwie i trwaniu w dziejach Polski. Przez 355 lat, od 1589 do 1944 roku, szesnastu ordynatów rządziło Ordynacją Zamojską, prywatnym państwem z własną twierdzą, akademią, sądem i wojskiem. Ten film dokumentalny prowadzi przez cztery stulecia: od czasów ostatnich Jagiellonów i pierwszych wolnych elekcji, przez potop szwedzki i rozbiory Rzeczypospolitej, aż po II wojnę światową i Polskę Ludową.
Opowieść zaczyna się od Jana Zamoyskiego, syna kasztelana chełmskiego, który odziedziczył po ojcu zaledwie cztery wsie. Wykształcony w Paryżu i Padwie, został kanclerzem i hetmanem wielkim koronnym. Współtworzył elekcję viritim, pomógł osadzić na tronie Stefana Batorego i Zygmunta III Wazę. Pod Byczyną wziął do niewoli arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Założył Zamość, renesansowe miasto idealne zaprojektowane przez Bernarda Morando, a także Akademię Zamojską. Przede wszystkim stworzył statut ordynacji, prawo dziedziczenia silniejsze od woli każdego z jego potomków.
Film pokazuje, jak to państwo w państwie przetrwało kolejne próby:
• długie opieki nad małoletnimi dziedzicami, za Tomasza Zamoyskiego i w pierwszych latach jego syna;
• oblężenie przez Kozaków Bohdana Chmielnickiego;
• obronę przed królem Karolem X Gustawem za Jana „Sobiepana” Zamoyskiego, męża Marii Kazimiery d'Arquien, późniejszej królowej Marysieńki;
• wygaśnięcie starszej linii rodu i spór o dziedzictwo z Gryzeldą Wiśniowiecką, matką króla Michała Korybuta;
• reformy kanclerza Andrzeja Zamoyskiego i jego odrzucony Kodeks;
• rozbiory i przekazanie Zamościa przez Stanisława Kostkę Zamoyskiego rządowi Królestwa Polskiego;
• przegrane wybory prezydenckie 1922 roku, gdy Maurycy Zamoyski ustąpił Gabrielowi Narutowiczowi;
• los ostatniego ordynata, Jana Tomasza Zamoyskiego, który wraz z żoną Różą uratował setki dzieci Zamojszczyzny z obozu w Zwierzyńcu, a po wojnie stracił majątek i trafił do więzienia.
To opowieść o tym, czym ród płacił za władzę: o bezdzietności, małżeństwach z rozsądku, umowach między braćmi i o zależności od jednego dokumentu. To także historia o tym, dlaczego twierdzy, której nie zdobyli Szwedzi, i ordynacji, która przeżyła Rzeczpospolitą, wystarczył jeden dekret, by przestała istnieć.
Film przygotowano w oparciu o rzetelne źródła historyczne. Kwestie sporne, takie jak egzekucja Samuela Zborowskiego, motywy Sobiepana czy daty kluczowych wydarzeń, przedstawiono z uwzględnieniem różnych interpretacji.
Autor: Cyprian Rawicki. Kanał poświęcony wielkim rodom, walce o władzę, dziedzictwu i upadkowi dynastii.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Treść filmu, w tym scenariusz, narracja i opracowanie materiału, jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie, rozpowszechnianie, ponowne publikowanie lub wykorzystywanie całości albo fragmentów bez pisemnej zgody autora kanału Cyprian Rawicki jest zabronione.
#Zamoyscy #JanZamoyski #OrdynacjaZamojska #Zamość #HistoriaPolski