Bu güzel ve bilgilendirici video için teşekkür ederim. Bir klasik müzik dinleyicisi olarak kendi bildiğimce birkaç kelam etmek isterim. Klasik müzik dinleyicisi dedim ama elbette Türk müziği de dinlerim. Sadece, bu müziği kendi bakış açımdan içselleştiremediğim ve kültürüne tamamen giremediğim için klasik müziğe oranla daha az dinlediğim de bir gerçektir.

Müzik devrimi sırasında sizin bahsettiğiniz keder ve şen şakraklık tartışmaları kafamı oldukça kurcalıyor. Şahsen klasik müziğe baktığım zaman benim gördüğüm bir şen şakraklıktan ziyade duyguların zarif bir şekilde işlenmesidir. Bir klasik müzik eserini ilk defa dinlediğim zaman eser bana kendisini çoğunlukla tamamen açmaz ve tekrar tekrar dinlediğimde algımın daha bir açılmasına ve o ifadelerin daha bir belirgin hale gelmesine şahit olurum ve bu ifadeler çok çeşitlidir. (Daha cahil olduğum zamanlar, Türk müziğinde sadece anlık hitap etmelerden dolayı parçaların duygusal yoğunluğunun aşırı olduğunu düşünürdüm.)  Bu zariflik meselesi kafamdan geçerken şen şakraklığın da nereden çıkabileceğini düşündüğümde aklıma popüler müzik geliyor. Evet, klasik müzik sarayda çıktı ve yüzlerce yıl saray müziği olarak kaldı ama romantizm döneminde halka inmesi gerekti ve bu halka iniş sırasında valslerdir polkalardır falan türedi. Sanırım bizim dönemin entelektüelleri, bir popüler müzik aracı olarak klasik müziğe bakıyorlardı. Çünkü onların döneminde bu valsler, polkalar, aryalar popülerdi vs vs. Ama şöyle bir mesele var ki artık 1920lere gelindiğinde popüler müzik anlayışı klasik müzik içinde bir yer olmaktan ziyade daha çok caz gibi ve daha sonraları rock ve pop müzik gibi yerlere kayacaktı ve klasik müzik de daha deneysel bir müzik olarak işlenmeye başlayacaktı.

Klasik müziğin 20. yüzyılı bir geçiş dönemidir. Modern klasik müzik tonal, herkesin kulağını hitap eden tonlardan ziyade atonal tonlara doğru kayacaktır. Stravinsky 1910'larda çıkıp ilkel ritimsel bir anlayışla modern atonal tonları birleştirecektir. Schoenberg 1920'lerde on iki tonun on ikisinin de daimi bir kullanımda olduğu bir sistem inşa edecektir ve buradan bir serializm akımı başlayıp avangart müziğe doğru bir yol açılacaktır. Bütün bunlar batıda gerçekleşirken bizim, klasik müziği 19. yüzyıl ortalarındaki bir kafayla düşünüp bunun üzerine bir devrim gerçekleştirmeye çalışmamız maalesef zamanının farkında olamamaktır. Nitekim bu böyle olunca klasik müzik icracısı olarak ortaya çıkmış bestecilerimize bakışımız da çok yanlış bir noktada bulunuyor. Bu insanlar batıya müzik eğitimi almak için gönderilip geri döndüklerinde 19.yüzyılın aryalarını valslerini değil modern müzik icra etmeye başlıyorlar. Misal Bartok bir folkroristdir ve folk tınıları eserlerinde işlemiştir ama esasen Stravinsky gibi ilkel ritmik tınıları bir modern atonal müzik inşası için kullanmıştır. Bizim klasik müzik bestecilerimiz de Bartok'tan ilham alıp folk tınılarımızı klasik müziğe entegre etmeye çalışmışlardır ama esasen dönemin modern klasik müziğini yapmışlardır. Dolayısıyla insanımızın klasik müzikle neredeyse hiç karşılaşmamış ya da karşılaşsa bile bu karşılaşmanın valslerden öteye gitmemiş olduğunu düşünürsek, Türk Beşleri'nin bestelediği müzikler bunlara çok yabancı kalacaktır çünkü ancak evrimin son basamağını görme fırsatına şahit olmuşlardır.

Bunlar bir acemi dinleyici olarak görüşlerimdir. Elbette bilgi eksikliğinden hatalı olduğum yerler olacaktır. Bu işte daha yetkin birileri çıkıp eğer olmuşsa hatalarımı seve seve düzeltebilir. Tekrardan video için teşekkür ederim.

Aklıma alakasız bir fıkra geldi: Komutan askerlere "benim soyadım Kırç. Sakın yanlış telaffuz etmeyin" demiş. Ertesi gün bir askere "benim soyadım neydi?" diye sorunca asker hatırlamak için bir müddet çabalamış ve nihayet şu cevabı vermiş: "Gört."

Keyifli ve öğretici bir video olmuş, teşekkürler.

Faydası da zararı da çok olan bir dönemden geçtik. Artık faydalara sahip çıkıp zararları onarmak lâzım.

Emeğinize sağlık. Genç yaşta kendini böylesine yetiştirmiş, donanımlı insanlarla karşılaşmak  gurur verici.
Bir iki şey eklemek isterim katkı mahiyetinde.
-Musikinin kederli ve karamsar olması konusunu ben de duymuştum. Hatta Bimen Efendi, kürdilihicazkar makamında "Yüzüm Şen, Hatıram Şen" bestesini bu nedenle yapıyor ve bizzat kendisine Atatürk tarafından "Şen" soyadı veriliyor. Böyle anlatılır ancak efsane midir bilemiyorum.
-Divalara değinilmiş. Ancak onlarla birlikte Cumhuriyet dönemi bestekarları nicelik, nitelik ve üretkenlik açısından müthiş bir canlılık yansıtıyor. Eserlerin dili, güfteleri sadeleşiyor belki ama ta Avni Anıl'a kadar onlarca büyük bestekar yetişiyor. Ancak form zenginliği için aynı şeyi söyleyemiyoruz tabii.
-Muhabbet bağı, indim havuz başına niye linçlendi anlamadım. Kırıldım açıkçası. Bütün eserlerimiz güzel, meyhanede söylenmesi, çok popüler olması değerini düşürmüyor bana kalırsa.
-Korolar, cemiyetler de özellikle konservatuarların olmadığı dönemde bu geleneği yaşatmış, klasik musikinin yaşaması, toplumsallaşması, meyhane dışı ortamlarda halka sunulması açısından çok çok çok önemli bir misyon üstlenmiş. Onların da kıymetini bilmemiz gerekir.
Daha birkaç husus daha var da telefon ortamında bu kadar.
Fariğ olmam adlı hüseyni eseri de daha 9 yaşında bir çocuk korosunda öğrenmiştim. Talat'ın devri kamerde mihri alem tab eder... daha neler neler. O korolarda devam etmeli. Çok önemliler.
Emeğinize sağlık. Tebrik ediyorum, teşekkürlerimi sunuyorum. Devamını bekliyorum 😊

Harika bir video olmuş, teşekkürler. Bir hatıramı paylaşmak isterim: 2009 yılıydı sanırım, Bilkent Üniversitesi Klasik Türk Müziği topluluğu olarak benzer bir sıkıntıyı biz bile yaşamıştık. Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesinin salonunu vermek istememişlerdi. Sağolsun rahmetli Talat Sait Halman araya girmiş ve onun sayesinde konserimizi verebilmiştik. Bu vesileyle kendisini rahmetle anıyorum.

Böyle bir yayın için çok teşekkür ederiz.Ömrünüze bereket.

Doğu ve batı müziği birlikte öğretilebilmeliydi. Atatürk’ün bu konudaki yanlışlarını nesnel bir biçimde tartışabilmeliyiz. Harika bir yayın olmuş, teşekkürler.

Atatürk'ü Türk müziği sevgisi,Safiye Ayla,Müzeyyen  Senar ın söylediği şarkılara olan sevgisini, zeybek oynaması,operaya Türk bestesi yaptırması unutulmasın

Videonun sonunda kapanış outrosunda seste bir sorun var 😮

Liderlerin etrafında korkak, yalaka, menfaatçi insanların olmasının ne büyük zararlar doğuracağının somut örneğidir. Osman Pehlivan'a rahmet olsun

8:14  orada davul zurna ile Sivas Erzurum havası çalacaklardı var ya paşa bile oynardı bence. Mustafa Batuhan ağabeyin emeklerine sağlık çok güzel bir mini belgesel olmuş.

Twitter'da takip ediyordum, ilk kez youtube videosuna geldim. Musikişinast olarak iyi bir başlangıç oldu, tamamını dinledikten sonra değerlendireceğim 😉

Güzel, akıcı bir video olmuş teşekkürler. Yalnız müsikinin inkıtasında özellikle tekke ve zaviyelerin kaptılmasının da en az darul elhan kadar etkili olduğu kanaatindeyim. Belki bu konu özelinde de bizi aydınlatırsınız bir programda. Selamlar

Harika bi sohbet olmuş ağzınıza sağlık

Cumhuriyet'e olan saygınız için çok teşekkür ederim.

Hocam muhteşemsin. Yaklaşık 6 aydır takipteyim. Erlik kanalında görmüş ve takip etmiştim. Kanalın müptelası oldum. Müzik öğretmeniyim ben bu arada. Ve şu anlattıkların üniversite düzeyinde dahi anlatılmıyor. Ne diyeyim? İyi ki varsın . Altın madeni bulmuş gibi hissediyorum kendimi 🙏🏻☺️👍🏻

Ne güzel anlatmışsınız Türk müzik tarihini….Teşekkürler

Video'ya çok geç rastladım ve fikirlerinizi dinledim ve çok kıymetli şeyler söylemişsiniz ve aktarmışsınız. Müzik için 20. yy için müziğin 400 sene ile olgunlaşmasını beklemek çok uzun bir süre. Tabii bunu 20. yüzyılın başlarında, günümüzdeki gibi bu kadar hızlı yayılacağını tahmin etmek hakikaten imkansızmış. Popüler kültür ile birlikte aynı zamanda kapitalizm ve kültür endüstrisiyle sanat(buradaki sanat müzik) oldukça hızlı bir şekilde yayılmayı başardı. Örneğin 1950'li yıllarda tekrardan çok partili hayatla birlikte türkülerimiz, folklorik müziklerimiz tekrar hatırlanmaya başlandı. 50'lerde de Amerika'da rock'n roll müzik patlamasıyla birlikte Türkiye'de de cover denemeleri yapıldı. sonraki dönemde aranjman denilen teknikle direkt müziğin üstüne Türkçe söz yazmayı denediler. Bu işleri yapan kişiler 10 yıl sonra yeni bir sentez bir müziği ortaya koyacak olan Barış Manço, Cem Karaca, Moğollar, Erkin Koray vs. isimlerden başkası değildir. Atatürk'ün isteği zaten orta asyadan gelen Türk müziğinin bir şekilde batılı şekilde çok sesli ve o sazlarla icrasını sağlayıp dünya genelinde dinlenebilir hale getirip ve aynı zamanda da melankoliden biraz olsun uzaklaştırıp, savaş içerisinden çıkmış olan halkı, acı temalı şarkılarda daha da derbeder hale getirmeyip, neşeli ezgilerle Atatürk'ün deyimiyle Türk çocuğunun düşünce-duygusunu aktarabildiği bir müzik icra etmektir. 70'li yıllarda olan Türk halk müziği ve döneminde popüler olan rock müziğin sentezlenmesiyle Anadolu Rock ortaya çıkmıştır. Anadolu Rock müziğinin öncüleri;  Barış Manço, Cem Karaca, Moğollar, Erkin Koray, Fikret Kızılok gibi isimler ülkemizi bu sentez müzikle dünyaya tanıtıp dinletmiştir. Yabancı birçok kişilerin bu sentez müziği beğenmiş, dinlemiş ve hala merak- ilgiyle dinlemektedir. Sonuç olarak bu batı müziğini halka mal etmeye düşünme açısından Atatürk'ün inkılap denemeleri başarılı olamamış, ancak sonuç itibariyle Atatürk'ün Türk'ün müziğini halka beğeni ile dinletmek talebi gerçekleşmiştir. Ancak şu unutulmamalıdır ki Müzik son 75 senede çok hızlı gelişip yeni türler ortaya çıkmaktadır ve 20. yüzyıl öncesinde olan müzik değişimiyle aynı değildir. Bu yüzden Atatürk, o dönem içerisinde 400 senede ancak bir müziğin olgunlaşacağını düşüncesiyle aceleye düşmüş ve buna ek olarak dönemin o müziğinin uzun sene mevcut kalacağını düşünerek ona adapte olmasının ne kadar erken olursa o kadar iyi olacağını düşüncesiyle gerek fakültelerde eğitiminin yasaklanmasıyla irticai görülmüş ve devrim içerisindeyken bu sanat müziğe eğilimin bir nebze bile kalsa devrimin gecikmesini ya da sekteye uğratacağını düşünmesinden dolayı yasaklamalara varan sert tedbirlerle gerçekleşmiş olabilir. O yüzden de ikisi birden öğretilmesi gereken bir şeyi, bu endişeler içinde yapamadıkları aşikar. Bu durum  günümüzden bakıldığında ilginç, baskıcı, diktatörce ve aşırı totaliter gözükebilir. Ancak bir cumhuriyet devriminin yapılırken cumhuriyetin nasıl ve nelerin olabileceğini görmek istiyorsak bunun için Fransız devrimine bakmak yeterli. Robespierre dönemi güzel bir örnek olacaktır. Bir cumhuriyet ilanında oluşabilecek aşamalardaki baskıları burada görüldükten sonra Türkiye'de devrimin gerçekten ne kadar yumuşak olduğu anlaşılacaktır. Bu gibi Türkiye Cumhuriyeti yasaklamalarının, bugünden bakarak baskıcı olduğunu söylemek kolaydır. Ancak Cumhuriyet ilan edilirken ve devrimler gerçekleştirilirken ne kadar sorunlu dönemler yaşandığını görmek, bunların ne kadar pahalıya mal olduğunu görmek ve devrimlerin hepsinin birbirine domino taşları gibi bağlı olduğunu görmek önemlidir. Dönemin sanat müziği oldukça ağır bir dil içerdiği için hem harf devrimi hem de dil sadeleşmesi ile doğrudan alakalıdır. Ancak geleceği görebilecek bir kahin olup müzik ve kültürün ilerleyen dönemlerinde bu kadar hızlı değişkenlere bağlanacağını bilselerdi zaten bu yola girmezlerdi. Bu olaya ekstra bir bakış açısı olarak ben şunu da düşünüyorum: Avrupa'dan ülkemize ithal edilmeye çalışan müzik aslında elit tabaka ve burjuva müzikleridir. O dönem içerisinde de elit bir halk tabanı oluşturmaktan ziyade-tabii ki bu da en az diğerleri kadar önemli olsa da ülke batılı seviyeye ancak bir burjuva sınıfı ve sermaye artışıyla olacağından- asıl amaç sermaye sahibi olan bir burjuva sınıfı yaratmaktır. Bu sınıfta her diğer  sınıf gibi oluşması için kültürel değerleri olmasıdır. Olan konserler, operalar, balo, gösteri ve törenlere ulaşabilen burjuva adaylarıydı. Aynı şekilde radyo gibi bir alet hem Anadolu coğrafyasında çekme, elektrik, satın almaya erişebilme gibi problemleri olduğu için bu daha çok hedef kitle olan burjuva adaylarına hitap eden bir aletti o dönem için. Yani buradan yapılan batı tipi müzikler burjuva adayı olan sınıfa entegre ettirilip daha sonra da entegrasyon sağlanınca yasak kaldırılmış olabilir. Bunu destekleyen bir ayrıca olay da sizin anlattığınız Sarayburnu konserinde olan Mısırlı ve Batılı iki orkestranın canlı olarak karşılaştırılması sonrasında Atatürk'ün söylediği; Mısır müziği daha melankolik ama Batı müziği ise harekete geçiriyor söylemleri, zaten davete katılanların varlıklı ve dolayısıyla burjuva adayı aileler olduğu düşünülürse onların dans ettiği sonucu ortaya çıkacaktır. Şu da bir gerçektir ki Batı'da topluma o dönem için yön veren burjuva olduğu için, bizim ülkemizde de oluşturulmak istenen burjuva sınıfı da radyolar ile o kültüre doğru yönlendirilmiştir diyebilirim.

dönemle ilgili tarihi arşivi çok iyi araştırmışsınız. ❤

Ağzınıza sağlık. Yeni keşfettim. Bu kadar yoğun bilgiye maruz kalınca sormadan duramayacağım, konulara nasıl çalışıyorsunuz? Belki video vardır daha videoları incelemedim.