Vol.451 | អនត្តាធម៌ ជាភាវធម៌មិនទៀងប្រែប្រួល | លោកគ្រូ អុឹម រ៉ៃយ៉ា

អនត្តាធម៌ គឺជាគោលធម៌ដ៏មានសារៈសំខាន់បំផុតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលបង្ហាញពីសច្ចធម៌នៃសភាវៈទាំងពួង។ ពាក្យថា «អនត្តា» ប្រែថា មិនមែនជាខ្លួនប្រាណ មិនមែនជាព្រលឹង ឬមិនមែនជាអត្តាម្យ៉ាងដែលស្ថិតស្ថេររឹងមាំឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់នៃភាពមិនទៀងទាត់ (អនិច្ចំ) និងមិនអាចគ្រប់គ្រងបង្គាប់បញ្ជាតាមសេចក្តីត្រូវការបានជាអចិន្ត្រៃយ៍។

ក្នុងន័យព្រះធម៌ ធម្មជាតិនៃរូប និងនាម (ខន្ធ៥) សុទ្ធតែកើតឡើង រួចហើយក៏ទ្រុឌទ្រោម និងរលត់ទៅវិញជាធម្មតា គ្មានបុគ្គលណាអាចឃាត់ឃាំងបានឡើយ។ កាយសម្បទានេះ ព្រមទាំងអារម្មណ៍ វេទនា សញ្ញា សង្ខារ និងវិញ្ញាណ សុទ្ធតែកើតពីបច្ច័យប្រជុំតាក់តែងឡើង ពេលបច្ច័យអស់ ក៏ត្រូវរលាយរលត់ទៅវិញ។

ការយល់ដឹងច្បាស់ពីអនត្តាធម៌ មិនមែនជាការបង្រៀនឱ្យមនុស្សអស់សង្ឃឹម ឬបំផ្លាញជីវិតនោះទេ តែជាមធ្យោបាយដ៏ប្រសើរក្នុងការរំដោះខ្លួនចេញពីសេចក្តីទុក្ខ។ កាលណាអ្នកសិក្សាយល់ថា រូបកាយ និងចិត្តនេះមិនមែនជាខ្លួនប្រាណពិតប្រាកដ អ្នកនឹងលែងជាប់ជំពាក់ ក្រហល់ក្រហាយ ឬស្រឡាញ់ស្អប់ខ្លាំងពេកពេលជួបប្រទះការប្រែប្រួល ព្រោះការប្រែប្រួលជារឿងធម្មតា។ ការដុះដាលបញ្ញាឃើញច្បាស់នូវត្រៃលក្ខណ៍ (អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា) នាំឱ្យចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ កាត់បន្ថយនូវអត្មា និងការប្រកាន់មាំថា «អញ» ឬ «របស់អញ» ដែលជាឫសគល់នៃទុក្ខទាំងពួងក្នុងលោក។