17 lipca 1944 roku pięćdziesiąt siedem tysięcy niemieckich jeńców przemaszerowało ulicami Moskwy po operacji Bagration, największej klęsce Grupy Armii Środek w II wojnie światowej. Ten obraz, transmitowany na cały świat, oznaczał początek masowej niewoli, której prawdziwy rozmiar pozostawał ukryty przez dekady. Radzieckie archiwa zarejestrowały ponad trzy miliony niemieckich jeńców w rękach NKWD, rozmieszczonych w sieci obozów zarządzanych przez zarząd GUPWI w kopalniach, lasach, tamach i zniszczonych miastach, takich jak Stalingrad, Kijów i Mińsk.

​Warunki internowania łączyły pracę przymusową z racjami żywnościowymi powiązanymi z wydajnością pracy, co było mechanizmem wywołującym spiralę głodu wśród najsłabszych. Śmiertelność skumulowała się w latach 1943–1947, pogłębiona przez powojenny klęskę głodu w ZSRR. Z dziewięćdziesięciu jeden tysięcy wziętych do niewoli pod Stalingradem w lutym 1943 roku powróciło zaledwie sześć tysięcy. Postacie takie jak feldmarszałek Friedrich Paulus, generał Walther von Seydlitz-Kurzbach i pilot Erich Hartmann ilustrują przeciwstawne ścieżki w niewoli, od współpracy z radzieckim aparatem reedukacji antyfaszystowskiej po aktywny opór wobec wszelkiej formy instrumentalizacji politycznej.

​Ostatnie repatriacje miały miejsce jesienią 1955 roku, kiedy kanclerz Konrad Adenauer wynegocjował w Moskwie powrót około dziesięciu tysięcy skazanych w zamian za nawiązanie stosunków dyplomatycznych. Częściowe otwarcie radzieckich archiwów w latach dziewięćdziesiątych pozwoliło wyjaśnić los setek tysięcy niemieckich rodzin i ustalić łączną liczbę zmarłych w niewoli na od czterystu tysięcy do ponad miliona, w zależności od zastosowanego kryterium metodologicznego.