เบาหวาน (Diabetes Mellitus) สามารถจำแนกได้เป็น 4 ชนิดหลักตามกลไกการเกิดโรค ดังนี้:

1. โรคเบาหวานชนิดที่ 1 (Type 1 Diabetes Mellitus - T1DM)
• สาเหตุ: เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำลายเซลล์ตับอ่อนที่สร้างอินซูลิน (β-cell) จนหมด ทำให้ร่างกายขาดอินซูลินอย่างสมบูรณ์
• ลักษณะ: มักพบในเด็กหรือผู้ใหญ่อายุน้อย มีอาการเกิดขึ้นเร็วและรุนแรง เช่น ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำมาก และน้ำหนักลดฮวบฮาบ
• การรักษา: จำเป็นต้องฉีดอินซูลินตั้งแต่แรกวินิจฉัยเพื่อการรอดชีวิต

Latent Autoimmune Diabetes in Adults (LADA) หรือ Type 1.5 Diabetes เป็นภาวะลูกผสมที่คล้ายชนิดที่ 1 แต่ดำเนินโรคช้ากว่า ผู้ป่วยมักถูกวินิจฉัยเป็นชนิดที่ 2 ก่อน แต่สุดท้ายจะต้องการอินซูลินรักษา

2. โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2 Diabetes Mellitus - T2DM)
• อุบัติการณ์: เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด (มากกว่า 85-90%)
• สาเหตุ: เกิดจากความผิดปกติ 2 อย่างร่วมกัน คือ
◦ ภาวะดื้อต่ออินซูลิน (Insulin Resistance): เซลล์ต่างๆ ในร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินลดลง
◦ ความผิดปกติของการหลั่งอินซูลิน (Relative Insulin Deficiency): เมื่อเวลาผ่านไป ตับอ่อนจะเสื่อมสภาพและสร้างอินซูลินมาชดเชยภาวะดื้อได้ไม่เพียงพอ
• ลักษณะ: มักพบในผู้ใหญ่ที่อายุมากกว่า 40 ปี และสัมพันธ์กับภาวะน้ำหนักเกิน/โรคอ้วน การดำเนินโรคเป็นแบบค่อยเป็นค่อยไป อาการในช่วงแรกอาจไม่ชัดเจน

3. โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes Mellitus - GDM)
• คำจำกัดความ: โรคเบาหวานที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นครั้งแรกขณะตั้งครรภ์ (ไตรมาสที่ 2 หรือ 3)
• สาเหตุ: เกิดจากฮอร์โมนจากรกมีฤทธิ์ต้านอินซูลิน ทำให้เกิดภาวะดื้อต่ออินซูลิน และตับอ่อนไม่สามารถสร้างอินซูลินเพิ่มขึ้นมาชดเชยได้พอ
• ความสำคัญ: ระดับน้ำตาลมักกลับมาเป็นปกติหลังคลอด แต่ผู้ป่วยมีความเสี่ยงสูงมากที่จะเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ในอนาคต

4. โรคเบาหวานชนิดพิเศษอื่นๆ (Other Specific Types of Diabetes)
• เป็นกลุ่มที่ทราบสาเหตุที่จำเพาะเจาะจง เช่น:
◦ เบาหวานจากยีนเดี่ยว (Monogenic Diabetes Syndromes): เช่น MODY (Maturity-Onset Diabetes of the Young) ซึ่งถ่ายทอดทางพันธุกรรม
◦ โรคของตับอ่อนส่วนนอก: เช่น ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง
◦ โรคทางต่อมไร้ท่อ: ภาวะที่ฮอร์โมนต้านอินซูลินสูง เช่น Cushing's syndrome
◦ เบาหวานจากยาหรือสารเคมี: เช่น ยา Glucocorticoids